Σημειώσεις

Λεζάντες

ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΠΕΡΙΣΣΟ.

Συγκρότημα μεικτών χρήσεων: Κατοικία, αναψυχή, γραφειακοί, μουσειακοί και δημόσιοι χώροι που οργανώνονται σε τέσσερα οικοδομικά τετράγωνα.

Ένα εγχείρημα αστικοποίησης της ευρύτερης περιοχής με τον δημόσιο χώρο ως αυτοσκοπό. Ο δρόμος απλώνεται πάνω σε βατά δώματα και στο εσωτερικό των κτιρίων. Χρήσεις και κινήσεις συμπλέκονται σε ένα είδος αναδίπλωσης του αστικού περιβάλλοντος σε προγραμματικό, αρχιτεκτονικό και οικοδομικό επίπεδο. Μια χωρική κοινότητα που αγωνιά για να μεγαλώσει την επιφάνεια της Αθηναϊκής πόλης.

ΜΕΤΑΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΘΗΝΑ(διπλωματική)

Τα τελευταία ανακοινωθέντα σχέδια περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ενός μετώπου επιχειρηματικής δραστηριότητας γύρω από το πάρκο -ένα θεματικό πάρκο- το οποίο θα περιλαμβάνει πολιτισμικούς, εμπορικούς, αθλητικούς, μουσειακούς, τουριστικούς χώρους.

Μπορούμε να φανταστούμε μια επέκταση της Αθήνας έξω από αυτήν? Μια μεταφορά Αθήνας εκεί που λείπει πόλη. Η μετοίκιση από κεντρικές περιοχές της πόλης στην περιοχή του Ελληνικού αφήνει πίσω της δημόσια κενά. Μια διαδικασία που προσφέρεται για θραυσματοποίηση και διασκορπισμό του μητροπολιτικού πάρκου.

ΖΩΟΛΟΓΙΚΗ ΑΘΗΝΑ (εκτροχιασμός ενός αστικού οράματος)

Η μελέτη για το μητροπολιτικό πάρκο στο Ελληνικό έχει εκπονηθεί και αυτοδιαφημίζεται ως το «μεγαλύτερο πάρκο εντός αστικής περιοχής στην Ευρώπη». Τα γλωσσικά σημεία που παρουσιάζουν το έργο μιλούν σε υπερθετικούς βαθμούς: «Μέγεθος… έκταση… πρωτοπορία… ενθουσιασμός… αναγέννηση… σημασία … ομορφότερο…» (ΥΠΕΧΩΔΕ, Αύγουστος του 2007).

Το μητροπολιτικό πάρκο εγκλωβισμένο στην ίδια του τη θεματική. Ο ζωολογικός κήπος, η ζούγκλα, ως αντιστροφή του αστικού, ως υλοποιημένη υπερβολή του μητροπολιτικού πάρκου των 6000 στρεμμάτων. Ένα αντεστραμμένο συμβάν, όπως ορίζεται από την εγκιβωτισμένη φύση ή το εκπολιτισμένο οικοσύστημα. Οι σταθμοί της υποδομής της πόλης(τραμ, μετρό) γίνονται σημεία πάνω στην προκαθορισμένη διαδρομή του safari. Πολεοδομία για εναλλακτικές τροφικές αλυσίδες.

Πολεοδομία για εναλλακτικές τροφικές αλυσίδες.

Arcology vs The Dissapearing City

Σχέδιο στο Paolo Soleri's "Arcology The City in the Image of Man". Η αρχιτεκτονική ως έρημος της Broadacre City εναντίον της αρχιτεκτονικής ως υποδομή. Η πόλη ως περιβάλλον κόντρα σε αυτήν ως αντικείμενο.

Νέα Πυκνότητα

Όπως γράφει ο Didier Rebois, γενικός γραμματέας του Europan 9 με τίτλο Innovation driven by densification, Density as a basis for creativity:

«(…)Η μεγέθυνση της αστικής πύκνωσης μέσα σε ένα πλαίσιο πολιτικής βιωσιμότητας δεν είναι μόνο μια αναγκαιότητα που υπαγορεύουν περιβαλλοντικοί παράγοντες, αλλά επίσης ένα έναυσμα για ένα νέο επίπεδο χωρικής δημιουργικότητας σε ένα πεδίο που βρίσκεται μεταξύ του αστικού και του αρχιτεκτονικού. Ο ρόλος των νέων επαγγελματιών είναι να εφεύρουν τέτοιες σχέσεις μεταξύ των χωρικών οντοτήτων που έχουν ενοποιηθεί εξαιτίας του κορεσμού. Νέες αστικές μορφολογίες χρειάζεται να προκύψουν από το συνονθύλευμα των κτιρίων και τους ενδιάμεσους χώρους τους. Το να συμπιεστούν κατοικίες που προηγουμένως ήταν διεσπαρμένες σε προαστιακές οικιστικές ιδιοκτησίες σημαίνει να επινοηθούν διαβαθμισμένες σχέσεις μεταξύ της εγγύτητας και της κοινωνικότητας. Η ευκαιρία για επαφή μεταξύ του δημόσιου χώρου και της κατοικίας πρέπει να συμφιλιωθεί με την δημιουργία ιδιωτικών υπαίθριων χώρων συνδεδεμένων με τις κατοικίες. Το αίσθημα της κατοίκησης σε μια απομονωμένη κατοικία πρέπει να διατηρηθεί ακόμα και σε μια πόλη.»

Και συνεχίζει με τίτλο Diversity Versus Flexibility:

«Αντί να αντιλαμβανόμαστε την πυκνότητα ως μια δυνητική πηγή της χωρικής ομοιομορφίας, η νέα γενιά βιώνει την πυκνότητα ως μια ευκαιρία για τη δημιουργία πολύπλοκων χώρων που αντικατοπτρίζουν τις ετερογενείς ανάγκες των πολιτών και τις ποικίλες εκδοχές του τρόπου ζωής.(…) Αυτή η συλλογή από θέματα και αναφορές είναι αρκετή για να δηλώσει πως η ανάγκη για μεγαλύτερη πυκνότητα στις ευρωπαϊκές πόλεις μπορεί να συνταιριάξει με την αυθεντική χωρική και κοινωνική δυναμική.(…)»

Κενότητα

Η πρόταση της αρχιτεκτονικής ομάδας Ian+ για την περιφέρεια του Βερολίνου. Νέα περίκλειστα τείχη για τις ανάγκες της μελλοντικής πόλης.

Το κενό ως ΝΕΑ ΠΟΛΗ

Η συμμετοχή του Citylab για τον διερευνητικό διαγωνισμό που διοργανώνει το History Channel, το City of the Future. Το city lab είναι ένα εργαστήρι που δημιουργήθηκε με την υποστήριξη του UCLA και τη συμμετοχή του Roger Sherman. Στην πρόταση για το Los Angeles 2016 οι "κενές", "κεκλεισμένες", "άκτιστες" οικονομικά ή πολεοδομικά περιοχές παρουσιάζονται ως ο ανανεωτικός παράγοντας της αναπτυσσόμενης πόλης.

Χάρτες

Η νικητήρια πρόταση των ITERAE μαζί με το zoning του ΥΠΕΧΩΔΕ

Re: American Dream

Μια ενδιαφέρουσα επανερμηνεία του "αμερικανικού ονείρου" στη συνώνυμη με την Αθήνα πόλη του L.A. Από τους Roger Sherman Architects:


"Αυτό το project προτείνει την ανακατασκευή της κατοίκησης στο Λος Άντζελες. Οι γοργά αυξανόμενες αξίες γης στο L. A. κάνουν τον πιο "ταπεινό" κατοικήσιμο χώρο μια πραγματικότητα για τον σύγχρονο τρόπο του κατοικείν: Μικρότερα σπίτια πάνω σε λιγότερη γη, πιο αποτελεσματικά στη χρήση τους. Δεδομένων αυτών των συνθηκών, αυτή είναι μια πρόταση ενός τρόπου για το -το πολύ κοινό στο L. A.- επίμηκες οικιστικό οικόπεδο να διαχωριστεί σε δύο επιμέρους κομμάτια. Αυτή η "μικρο", ή μάλλον διαβαθμισμένη στρατηγική ανάπτυξης συμβουλεύεται την ίδια διαδικασία διαμέσου της οποίας η περιοχή μέσα και γύρω από το λεκανοπέδιο του L. A. διαμορφώθηκε από τη πρώτη κιόλας χαρτογράφηση -135 χρόνια πριν- μάρτυρας μιας αυξανόμενης διάτμησης της γης σε οικόπεδα όλο και μικρότερων μεγεθών. Σημειωτέον ότι η πρόταση βασίζεται στην κατάργηση των ανασταλτικών δεδομένων του Zoning, που πλέον προϋποθέτουν την κατοικία να καταλαμβάνει το κέντρο της ιδιοκτησίας, περιορίζοντας τον υπαίθριο χώρο στο περιθώριο. Σε αντίθεση με αυτό, αυτή η πρόταση προτείνει την ανάπτυξη γύρω από τον υπαίθριο χώρο, χρησιμοποιώντας πιο αποτελεσματικά την ιδιοκτησία ως όλον. Ένα επιπλέον πλεονέκτημα αυτής της στρατηγικής είναι ότι υποστηρίζει την ανάπτυξη του κατοικείν γύρω από ανοιχτό χώρο αντί για εσωτερικό, κάτι που υποστηρίζει το ήπιο κλίμα και το ανεπίσημο lifestyle του L.A.

(...)Εντός των τειχών εγκαθίσταται μια "πόλη-αλφάβητο" από αυλές που οι πρωτότυπες διαμορφώσεις τους διαβάζονται ως οικιστικά χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν την μια οικία από την άλλη.(...) Κάθε οικία έτσι γίνεται ένα είδος "τοπίου" όπου η καθημερινή ζωή εκτυλίσσεται, και την ίδια στιγμή δίνει σε κάθε κάτοικο την ευκαιρία να κατανοήσει την σχέση μεταξύ του χώρου του και της ευρύτερης φυσικής, οικιστικής και αστικής πραγματικότητας", Περισσότερα στο βιβλίο τους.

Μετακινώντας ΑΘήνα

ΣΥΜΒΑΝ. Η μελέτη για το μητροπολιτικό πάρκο στο Ελληνικό έχει εκπονηθεί και αυτοδιαφημίζεται ως το «μεγαλύτερο πάρκο εντός αστικής περιοχής στην Ευρώπη» ή αλλιώς ένα «σύγχρονο μετα-ολυμπιακό προορισμό τουριστικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας». Προβλέπονται επεκτάσεις του μετρό κατά δύο σταθμούς καθώς και ένα πλήθος προγραμματικών σχεδιασμάτων για την μετατροπή ενός πάρκου σε «μητροπολιτικό». Η επιλογή της λύσης (master plan) του γραφείου ITERAE αφήνει μια πολιτεία ελεύθερη να πολεοδομήσει έναν κενό χώρο. Η υποδομή –υπάρχουσα και νέα- θα αναλάβει το ρόλο μητρόπολης γύρω από ένα πάρκο. Μια έκκληση για αρχιτεκτονική, για σχεδιασμό, για ιδέες που θα κτιστούν πάνω σε έναν χώρο που λειτουργούσε ως ά-κτιστος, μια αντιστροφή της πόλης. Όπως το θέτει ο B. Tschumi: «No genius loci there», αναφερόμενος στον χώρο του αεροδρομίου. Τα τελευταία ανακοινωθέντα σχέδια περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ενός μετώπου επιχειρηματικής δραστηριότητας γύρω από το πάρκο, ένα “θεματικό πάρκο” το οποίο θα περιλαμβάνει πολιτισμικούς, εμπορικούς, αθλητικούς, μουσειακούς, τουριστικούς χώρους.
Τα γλωσσικά σημεία που παρουσιάζουν το έργο μιλούν σε υπερθετικούς βαθμούς: «Μέγεθος… έκταση… πρωτοπορία… ενθουσιασμός… αναγέννηση… σημασία… πολυπλοκότητα… ομορφότερο… μοναδικός… συνδυασμός» (όπως διατυπώθηκε από το ΥΠΕΧΩΔΕ τον Αύγουστο του 2007).
ΧΩΡΙΣ ΤΙΤΛΟ. Ένας τρόπος για να γίνει μητρόπολη «από το μηδέν» ή «από το τίποτα» είναι να αναζητήσει το περιεχόμενό της μακριά από κάποια επικαλυπτική θεματική. Η ανωνυμία ή μάλλον η πολυωνυμία είναι αυτή που θα καθορίσει την μητροπολιτική δυναμική του πάρκου. Μια δυναμική που μπορεί να είναι κριτική ως προς τη σύγχρονη ευρωπαϊκή και κυρίως ελληνική πόλη. Ένας τρόπος για να αξιοποιηθεί η πολεοδομική πληροφορία που γεννά η πόλη ως φορέας ετερογενών αναγκών και ποικίλων εκδοχών τρόπου ζωής. Όπως προτρέπει ο Didier Rebois φέτος για το Europan 9: «Η μεγέθυνση της αστικής πύκνωσης αποτελεί έναυσμα για ένα νέο επίπεδο χωρικής δημιουργικότητας σε ένα πεδίο που βρίσκεται μεταξύ του αστικού και του αρχιτεκτονικού»

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Μπορούμε να φανταστούμε μια διαδικασία που εκτυλίσσεται μεταξύ του πυκνού κέντρου της Αθήνας και της αντιστροφής της που βρίσκεται στο κενό χώρο του Ελληνικού. Έναν τρόπο επέκτασης του αθηναϊκού χώρου. Ο προστιθέμενος χώρος στο Ελληνικό μπορεί να αφαιρείται από μια κεντρική περιοχή της πόλης π.χ. Κυψέλη αφήνοντας πίσω δημόσιο υπαίθριο χώρο. Ένα συνεχόμενο «πάρε-δώσε» με το κέντρο και την περιαστική περιοχή του Ελληνικού. Μια «μεταφορά Αθήνας» ως ένα κτισμένο περιβάλλον μεικτών χρήσεων προς τα εκεί που λείπει πόλη.

ΣΥΝΟΝΘΥΛΕΥΜΑ. Το οικοδομικό πρόγραμμα σε αυτήν την περίπτωση είναι ήδη διατυπωμένο από μηχανισμούς που δεν προκύπτουν από τον σχεδιασμό. Μια βιωμένη αστικότητα όπως απαντιέται σε μια γειτονιά, ένα σύμπλεγμα διαφορετικών συμφερόντων, ιδιοκτησιών. Το προάστιο ή το περιάστιο είναι μια περιοχή που αναζητά την διαπλοκή για να καθορίσει την αστική και οικονομική ταυτότητά του.

ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ της πυκνότητας έξω από την πόλη. Τι μπορεί να κάνει η αρχιτεκτονική ως υποδομή για να μεταφέρεις μια αστικότητα. Επανερμηνεία του οικοδομικού τετραγώνου ως ρήξη αυτή τη φορά και όχι συνέχεια της συμφραζόμενης πόλης. Αντί της δημιουργίας μιας ταυτότητας προτείνεται η εξυπηρέτηση πολλαπλών ταυτοτήτων. Ένα είδος «μη οργανωμένης δόμησης». Και μάλιστα με τη διάθεση μιας «μη προγραμματικής» μείξης των χρήσεων.

Η Αθήνα ως "Οικουμενόπολη" / Προβλέψεις και Στατιστικές

Επανεφεύρεση της πυκνότητας

Όπως γράφει ο Didier Rebois, γενικός γραμματέας του Europan 9 με τίτλο Innovation driven by densification, Density as a basis for creativity:

«(…)Η μεγέθυνση της αστικής πύκνωσης μέσα σε ένα πλαίσιο πολιτικής βιωσιμότητας δεν είναι μόνο μια αναγκαιότητα που υπαγορεύουν περιβαλλοντικοί παράγοντες, αλλά επίσης ένα έναυσμα για ένα νέο επίπεδο χωρικής δημιουργικότητας σε ένα πεδίο που βρίσκεται μεταξύ του αστικού και του αρχιτεκτονικού. Ο ρόλος των νέων επαγγελματιών είναι να εφεύρουν τέτοιες σχέσεις μεταξύ των χωρικών οντοτήτων που έχουν ενοποιηθεί εξαιτίας του κορεσμού. Νέες αστικές μορφολογίες χρειάζεται να προκύψουν από το συνονθύλευμα των κτιρίων και τους ενδιάμεσους χώρους τους. Το να συμπιεστούν κατοικίες που προηγουμένως ήταν διεσπαρμένες σε προαστιακές οικιστικές ιδιοκτησίες σημαίνει να επινοηθούν διαβαθμισμένες σχέσεις μεταξύ της εγγύτητας και της κοινωνικότητας. Η ευκαιρία για επαφή μεταξύ του δημόσιου χώρου και της κατοικίας πρέπει να συμφιλιωθεί με την δημιουργία ιδιωτικών υπαίθριων χώρων συνδεδεμένων με τις κατοικίες. Το αίσθημα της κατοίκησης σε μια απομονωμένη κατοικία πρέπει να διατηρηθεί ακόμα και σε μια πόλη.»

Και συνεχίζει με τίτλο Diversity Versus Flexibility:

«Αντί να αντιλαμβανόμαστε την πυκνότητα ως μια δυνητική πηγή της χωρικής ομοιομορφίας, η νέα γενιά βιώνει την πυκνότητα ως μια ευκαιρία για τη δημιουργία πολύπλοκων χώρων που αντικατοπτρίζουν τις ετερογενείς ανάγκες των πολιτών και τις ποικίλες εκδοχές του τρόπου ζωής.(…) Αυτή η συλλογή από θέματα και αναφορές είναι αρκετή για να δηλώσει πως η ανάγκη για μεγαλύτερη πυκνότητα στις ευρωπαϊκές πόλεις μπορεί να συνταιριάξει με την αυθεντική χωρική και κοινωνική δυναμική.(…)»