Μετακινώντας ΑΘήνα

ΣΥΜΒΑΝ. Η μελέτη για το μητροπολιτικό πάρκο στο Ελληνικό έχει εκπονηθεί και αυτοδιαφημίζεται ως το «μεγαλύτερο πάρκο εντός αστικής περιοχής στην Ευρώπη» ή αλλιώς ένα «σύγχρονο μετα-ολυμπιακό προορισμό τουριστικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας». Προβλέπονται επεκτάσεις του μετρό κατά δύο σταθμούς καθώς και ένα πλήθος προγραμματικών σχεδιασμάτων για την μετατροπή ενός πάρκου σε «μητροπολιτικό». Η επιλογή της λύσης (master plan) του γραφείου ITERAE αφήνει μια πολιτεία ελεύθερη να πολεοδομήσει έναν κενό χώρο. Η υποδομή –υπάρχουσα και νέα- θα αναλάβει το ρόλο μητρόπολης γύρω από ένα πάρκο. Μια έκκληση για αρχιτεκτονική, για σχεδιασμό, για ιδέες που θα κτιστούν πάνω σε έναν χώρο που λειτουργούσε ως ά-κτιστος, μια αντιστροφή της πόλης. Όπως το θέτει ο B. Tschumi: «No genius loci there», αναφερόμενος στον χώρο του αεροδρομίου. Τα τελευταία ανακοινωθέντα σχέδια περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ενός μετώπου επιχειρηματικής δραστηριότητας γύρω από το πάρκο, ένα “θεματικό πάρκο” το οποίο θα περιλαμβάνει πολιτισμικούς, εμπορικούς, αθλητικούς, μουσειακούς, τουριστικούς χώρους.
Τα γλωσσικά σημεία που παρουσιάζουν το έργο μιλούν σε υπερθετικούς βαθμούς: «Μέγεθος… έκταση… πρωτοπορία… ενθουσιασμός… αναγέννηση… σημασία… πολυπλοκότητα… ομορφότερο… μοναδικός… συνδυασμός» (όπως διατυπώθηκε από το ΥΠΕΧΩΔΕ τον Αύγουστο του 2007).
ΧΩΡΙΣ ΤΙΤΛΟ. Ένας τρόπος για να γίνει μητρόπολη «από το μηδέν» ή «από το τίποτα» είναι να αναζητήσει το περιεχόμενό της μακριά από κάποια επικαλυπτική θεματική. Η ανωνυμία ή μάλλον η πολυωνυμία είναι αυτή που θα καθορίσει την μητροπολιτική δυναμική του πάρκου. Μια δυναμική που μπορεί να είναι κριτική ως προς τη σύγχρονη ευρωπαϊκή και κυρίως ελληνική πόλη. Ένας τρόπος για να αξιοποιηθεί η πολεοδομική πληροφορία που γεννά η πόλη ως φορέας ετερογενών αναγκών και ποικίλων εκδοχών τρόπου ζωής. Όπως προτρέπει ο Didier Rebois φέτος για το Europan 9: «Η μεγέθυνση της αστικής πύκνωσης αποτελεί έναυσμα για ένα νέο επίπεδο χωρικής δημιουργικότητας σε ένα πεδίο που βρίσκεται μεταξύ του αστικού και του αρχιτεκτονικού»

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Μπορούμε να φανταστούμε μια διαδικασία που εκτυλίσσεται μεταξύ του πυκνού κέντρου της Αθήνας και της αντιστροφής της που βρίσκεται στο κενό χώρο του Ελληνικού. Έναν τρόπο επέκτασης του αθηναϊκού χώρου. Ο προστιθέμενος χώρος στο Ελληνικό μπορεί να αφαιρείται από μια κεντρική περιοχή της πόλης π.χ. Κυψέλη αφήνοντας πίσω δημόσιο υπαίθριο χώρο. Ένα συνεχόμενο «πάρε-δώσε» με το κέντρο και την περιαστική περιοχή του Ελληνικού. Μια «μεταφορά Αθήνας» ως ένα κτισμένο περιβάλλον μεικτών χρήσεων προς τα εκεί που λείπει πόλη.

ΣΥΝΟΝΘΥΛΕΥΜΑ. Το οικοδομικό πρόγραμμα σε αυτήν την περίπτωση είναι ήδη διατυπωμένο από μηχανισμούς που δεν προκύπτουν από τον σχεδιασμό. Μια βιωμένη αστικότητα όπως απαντιέται σε μια γειτονιά, ένα σύμπλεγμα διαφορετικών συμφερόντων, ιδιοκτησιών. Το προάστιο ή το περιάστιο είναι μια περιοχή που αναζητά την διαπλοκή για να καθορίσει την αστική και οικονομική ταυτότητά του.

ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ της πυκνότητας έξω από την πόλη. Τι μπορεί να κάνει η αρχιτεκτονική ως υποδομή για να μεταφέρεις μια αστικότητα. Επανερμηνεία του οικοδομικού τετραγώνου ως ρήξη αυτή τη φορά και όχι συνέχεια της συμφραζόμενης πόλης. Αντί της δημιουργίας μιας ταυτότητας προτείνεται η εξυπηρέτηση πολλαπλών ταυτοτήτων. Ένα είδος «μη οργανωμένης δόμησης». Και μάλιστα με τη διάθεση μιας «μη προγραμματικής» μείξης των χρήσεων.